Słownik pojęć więziennych

Hasła sprawdzane najczęściej¶

wypiska

Potoczna nazwa środków pieniężnych pozostających do dyspozycji osoby osadzonej, przeznaczonych na zakupy w kantynie.

żelazna kasa

Środki gromadzone obowiązkowo z części wpływów osadzonego, wypłacane w chwili zwolnienia z jednostki.

kantyna

Punkt sprzedaży na terenie jednostki penitencjarnej, w którym osadzony robi zakupy ze środków zgromadzonych na swoim koncie.

SDE

System dozoru elektronicznego — sposób odbywania kary poza jednostką, z kontrolą za pomocą urządzeń technicznych.

WPZ

Skrót określenia „warunkowe przedterminowe zwolnienie".

widzenie

Spotkanie osoby osadzonej z osobą odwiedzającą, odbywające się na terenie jednostki.

opinia penitencjarna

Ocena zachowania i postawy skazanego sporządzana przez jednostkę penitencjarną.

przerwa w karze

Czasowe przerwanie wykonywania kary pozbawienia wolności orzekane przez sąd penitencjarny.

oddział zewnętrzny

Wyodrębniona organizacyjnie część zakładu karnego lub aresztu śledczego, mieszcząca się pod odrębnym adresem.

depozyt

Miejsce przechowywania rzeczy i wartości odebranych osobie przyjmowanej do jednostki.

Cztery kategorie¶

Jak korzystać¶

Najszybsza droga to indeks A–Z z wyszukiwarką — wyszukiwanie działa w przeglądarce, bez wysyłania zapytań. Jeżeli szukasz rozwinięcia skrótu, sprawdź tablicę skrótów.

Zasady, według których powstają hasła¶

1. Definicja w jednym zdaniu — tak, żeby dało się ją zrozumieć bez czytania reszty.
2. Rozwinięcie z kontekstem, w jakim pojęcie faktycznie występuje.
3. Podstawa prawna, jeżeli istnieje — z nazwą aktu.
4. Jawne oznaczenie pojęć zwyczajowych i gwarowych: nie mają statusu normatywnego.
5. Ton opisowy. Bez ocen, bez sensacji, bez „szokującej prawdy".

Dlaczego „wypiska" nie jest terminem ustawowym¶

Bo w aktach prawnych mowa jest o środkach pieniężnych pozostających do dyspozycji osadzonego, a nie o „wypisce". Słowo funkcjonuje w praktyce jednostek i w języku rodzin — i właśnie dlatego jest w słowniku, z wyraźnym oznaczeniem, że jest określeniem zwyczajowym. Szerzej o tym, jak działają środki dla osadzonych pisze zpozdrowieniem.pl.

Gwara — dlaczego opisujemy ją neutralnie¶

Bo jest zjawiskiem językowym, a nie ciekawostką. Socjolekt środowisk osadzonych bywa przedmiotem badań językoznawczych; jego opis wymaga tego samego warsztatu co opis każdej innej odmiany środowiskowej polszczyzny. Nie publikujemy list wyrażeń „dla ciekawości" i nie budujemy z nich treści sensacyjnych.

Publikacja: 10 IV 2026 · Aktualizacja: 14 VIII 2026